Yapay Zeka Tarafından Geliştirilen Aşı, Tarih Yazıyor
Yapay zeka, virüslere karşı koruma sağlayan yeni bir aşı geliştirdi. Bu aşı, insanlarda denendi ve önemli bulgular elde edildi.
Yapay zeka, dünya genelinde salgınları önleyebilecek ve çeşitli virüslere karşı koruma sağlayan tamamen yeni bir aşı türü geliştirdi. Cambridge Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, bu aşının temel bileşeninin ilk kez yapay zeka tarafından tasarlandığını ve insan denemelerine geçildiğini duyurdu.
Geliştirilen aşı, Covid-19’un tüm varyantları ile hayvanları enfekte eden ve potansiyel olarak yeni salgınlara yol açabilecek virüsleri kapsayacak şekilde tasarlandı. Araştırmalar henüz başlangıç aşamasında olsa da, ekip grip ve Ebola gibi hastalıklara karşı da ayrı aşılar üzerinde çalışıyor.
Aşılar, vücudun enfeksiyonları tanıma yeteneğini artırarak bağışıklık sistemini güçlendiriyor. Ancak bazı virüslerin mutasyon geçirebilme yeteneği, aşıların etkinliğini hızla azaltabiliyor. Bu nedenle Covid-19 ve mevsimsel grip aşılarının düzenli olarak güncellenmesi gerekmektedir.
Cambridge Üniversitesi’nden Profesör Jonathan Heeney, “Her zaman geriden geliyoruz. Amacımız, salgınların önüne geçmek” diyerek, yeni salgınlara karşı proaktif bir koruma sağlamayı hedeflediklerini belirtti.
Nasıl çalışıyor?
Geleneksel aşılar, mevcut virüs suşları kullanılarak tasarlanırken, Cambridge ekibi potansiyel viral tehditleri izleyen gözetim programları aracılığıyla birçok koronavirüsün genetik kodlarını topladı. Bu genetik veriler, yapay zeka tarafından analiz edilerek, virüslerin mutasyona uğraması veya hayvanlardan insanlara geçiş yapması durumunda bile koruma sağlayacak bir “süper antijen” tasarlandı.
Antijenler, bağışıklık sisteminin enfeksiyonlara karşı savaşmasını sağlayan temel bileşenlerdir. Heeney, “İlk kez yapay zeka tarafından tasarlanan bir antijenin insanlar üzerinde denendiğini” ifade etti. Bu teknolojinin insanlık için sağladığı olanakların oldukça heyecan verici olduğunu vurguladı.
39 kişi üzerinde yapılan güvenilirlik testlerinin ardından, aşının bağışıklık sistemini ne kadar etkili eğittiğini daha iyi anlamak amacıyla yaklaşık 200 kişinin katılımıyla ikinci bir çalışma yapılması planlanıyor. Journal of Infection dergisinde yayımlanan bulgular, bağışıklık sistemi üzerindeki etkinin “mütevazı” düzeyde olduğunu gösterse de, bu çalışma bilim dünyasında büyük bir heyecan yaratmaya devam ediyor.
Denemelerin bir kısmını Southampton Üniversitesi’nde gerçekleştiren Profesör Saul Faust, yapay zeka tasarımının büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirterek, “Teknoloji, virüslerin değiştiği potansiyel pandemiler için aşı tasarlamada çok daha başarılı” dedi.
H5N1 kuş gribi aşısı üzerinde çalışmalar sürüyor
Cambridge ekibi, her yıl yeniden uyarlanması gerekmeyen evrensel grip aşıları ile kuş popülasyonlarına zarar veren virüslerin insanlarda pandemiye dönüşme ihtimaline karşı H5N1 kuş gribi aşısı üzerinde hayvan araştırmaları yürütüyor. Ayrıca, Ebola türlerini de kapsayan viral hemorajik ateşlere yönelik bir aşı üzerinde çalışmalar devam ediyor. Mevcut salgın, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde henüz aşısı bulunmayan bir virüs türü nedeniyle ortaya çıkmış durumda.
Çalışmada yer almayan Oxford Aşı Grubu Direktörü Profesör Andy Pollard, bu yaklaşımın hayvan araştırmalarında ikna edici kanıtlar sunduğunu belirtti. Pollard, “Bu veriler büyüleyici, insanlar bu bağışıklık tepkilerini üretebileceklerini tahmin edemezdi” dedi. Ancak gerçek testin insan denemelerinde görüleceğini, çünkü insan bağışıklık sisteminin laboratuvar farelerinden farklı olduğunu vurguladı.
Yapay zekanın aşı araştırmalarında devrim yaratacağını ifade eden Pollard, bu araçların bağışıklık sisteminin bir aşıya nasıl tepki vereceğini tahmin etme potansiyeline sahip olduğunu, bunun da geliştirme süreçlerini hızlandırarak hayat kurtarabileceğini belirtti. Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü Bilimsel Direktörü Profesör Marian Knight, yapay zeka tasarımıyla geliştirilen bu “süper antijen” denemesinin, geniş kapsamlı ve kalıcı viral koruma sağlama yeteneğimizde önemli bir sıçrama olduğunu değerlendirdi.
