ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın Tarife Yetkisini Sınırladı
ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın tarifelerinin yasaya aykırı olduğuna karar verdi. Başkanın yetkileri kısıtlandı.
ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın uyguladığı tarifelerin dayanağı olan Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) Başkan’a bu tür tarifeler koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Mahkeme, Trump’a önemli bir darbe indirerek, ulusal acil durumlar için ayrılmış bir yasayı kullanarak geniş kapsamlı gümrük vergileri uygularken yetkisini aştığını belirtti. Bu karar, 3’e karşı 6 oyla kabul edildi.
Karar metninde, ABD Anayasası’nın ilgili maddelerine atıfta bulunularak vergi ve gümrük vergisi koyma yetkisinin yalnızca Kongre’ye ait olduğu vurgulandı. Hükümetin IEEPA’yı, ‘Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme’ yetkisi veren bir yasa olarak yorumladığı ifade edildi. Ancak, yasanın yarım asırlık geçmişinde hiçbir Başkanın bu büyüklükte tarifeler uygulamak için bu yasayı kullanmadığına dikkat çekildi.
Mahkeme, yasanın ‘ithalatı düzenleme’ ifadesinin Kongre’nin ‘vergi koyma’ yetkisini kapsamadığını belirtti. Ayrıca, büyük ekonomik ve siyasi etkileri olan bu tür bir yetki devrinin Kongre tarafından belirsiz bir dil kullanılarak yapılamayacağına vurgu yapıldı. IEEPA’nın Başkan’a soruşturma yapma, engelleme ve yasaklama gibi çeşitli konularda ithalatı düzenleme yetkisi verdiği ancak bu yetkiler arasında gümrük vergilerine dair herhangi bir madde bulunmadığı ifade edildi.
Trump, ticaret politikasında tarifeleri önemli bir araç olarak kullanmış ve geçen yıl ikinci kez başkanlık koltuğuna oturduktan sonra IEEPA kapsamında çeşitli gümrük vergilerini yürürlüğe koymuştu. Özellikle, ABD’nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına karşı ‘karşılıklı’ gümrük vergileri uygulamış, Çin, Kanada ve Meksika’ya da fentanil akışını gerekçe göstererek tarifeler getirmişti. Bu tarifeler, bazı özel şirketler ve eyaletler tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ne taşınmıştı.
Mahkeme, 28 Mayıs 2025 tarihinde açıkladığı kararda, karşılıklılık esasına dayalı tarifelerin IEEPA kapsamındaki başkanlık yetkisini aştığına hükmetmişti. ABD yönetimi, bu kararın ‘hükümetin diplomasisine zarar verdiği ve başkanlık yetkisine müdahale ettiği’ gerekçesiyle temyize gitmiş, Temyiz Mahkemesi alt mahkeme kararının uygulanmasını geçici olarak durdurmuştu. Temyiz Mahkemesi, 29 Ağustos 2025’te alt mahkemenin kararını büyük ölçüde onaylarken, tarifelerin derhal iptalini reddederek Trump yönetimine Yüksek Mahkeme’ye itiraz başvurusunda bulunması için zaman tanımıştı.
