İstanbul’da Topraksız Tarım Uygulamaları Hızla Yaygınlaşıyor

İstanbul’da topraksız tarım uygulamaları, üretim verimliliğini artırarak su ve alan tasarrufu sağlıyor.

İstanbul’da topraksız tarım uygulamaları, son yıllarda önemli bir gelişim göstererek hem üretim verimliliğini artırmakta hem de su ve alan kullanımında tasarruf sağlamaktadır. Kent genelinde 29 farklı işletme, yıllık yaklaşık 950 bin kilogram sebze ve meyve ile 5,8 milyon adet yeşil yapraklı ürün üretmektedir.

2010’lu yılların başından itibaren yaygınlaşmaya başlayan topraksız tarım, özellikle 2020 sonrasında hız kazanmış ve tam kontrollü kapalı alan üretimi ile hidroponik sistemler sayesinde İstanbul’daki işletme sayısı 29’a ulaşmıştır. Bu üretim faaliyetleri, Çatalca, Pendik, Beykoz, Büyükçekmece, Sarıyer, Çekmeköy, Silivri, Ataşehir ve Kağıthane gibi çeşitli ilçelerde gerçekleştirilmektedir.

Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi’ne (KOBÜKS) kayıtlı işletmelerde toplam 189,5 dekarlık bir alanda üretim yapılmakta olup, bu kapsamda domates, biber, çilek ve mantar gibi ürünlerde yıllık 950 bin 712 kilogram, marul, kıvırcık, maydanoz ve roka gibi yeşil yapraklı ürünlerde ise 5 milyon 897 bin 25 adet üretim gerçekleştirilmektedir.

Modern tarım sistemleri arasında hidroponik yöntemler, kontrollü üretim teknikleri ve modern sera teknolojileri öne çıkmakta. Bu sistemler sayesinde su tüketimi önemli ölçüde azalmakta ve birim alandan elde edilen verim artmaktadır. Üretimin tüketim merkezlerine yakın bir şekilde gerçekleştirilmesi, lojistik maliyetleri düşürerek taze ürün arzını güçlendirmektedir.

İklim değişikliği, kuraklık ve düzensiz yağışlar, geleneksel tarım yöntemlerini daha riskli hale getirirken, üreticiler kontrollü sistemlere yönelmektedir. İstanbul’daki tarım arazilerinin azalması ve arazi maliyetlerinin yükselmesi, topraksız tarımın tercih edilmesinde etkili faktörler arasında yer almaktadır.

Topraksız tarım sistemlerinde suyun geri dönüşümlü kullanımı, geleneksel üretime göre önemli bir tasarruf sağlamaktadır. Ayrıca, bazı ürünlerde yılda 6 ila 12 hasat yapılabilmesi, birim alandan elde edilen üretimi ciddi şekilde artırmaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP), IPARD ve düşük faizli kredilerle modern üretim sistemlerini desteklemekte, genç girişimciler ve kadın üreticiler ise bu destek programlarında öncelikli gruplar arasında yer almaktadır.

İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından kurulan Kapalı Dikey Tarım Uygulama ve Araştırma Merkezi, yerin yaklaşık 30 metre altında 700 metrekarelik bir alanda faaliyet göstermekte. Merkezde, sıcaklık, nem, ışık ve besin değerleri otomatik olarak kontrol edilerek yıl boyunca kesintisiz üretim yapılmaktadır.

Uzmanlar, topraksız ve dikey tarım sistemlerinin İstanbul gibi yoğun nüfuslu şehirlerde gıda arz güvenliğini artıran önemli bir alternatif olduğunu belirtmektedir. Bu sistemlerin gelecekte özellikle yapraklı sebzeler ve yüksek katma değerli ürünlerde daha da yaygınlaşması beklenmektedir.